"Onzichtbare" Hoogbegaafdheid

Aannamens op hoogbegaafdheid?

Wanneer veel mensen aan hoogbegaafdheid denken, zien ze vaak een beeld voor zich van iemand die moeiteloos door het leven gaat; op school de beste is en in het werk makkelijk tot zijn of haar potentieel komt. Maar de realiteit is vaak heel anders. Los van het feit dat hoogbegaafden veelal juist niet tot hun potentieel komen, omdat ze zich vaak aanpassen en onderpresteren, zijn er nog andere 'obstakels.' Wat bijvoorbeeld als je hoogbegaafd + bent? Hoogbegaafd en dyslectisch, of hoogbegaafd en ADHD of ADD?

Een combinatie van neurodivergenties

Veel mensen weten niet dat hoogbegaafdheid vaak gepaard gaat met andere neurologische kenmerken, zoals dyslexie, ADD of ADHD (ookwel: comorbiditeit genoemd). Een hoogbegaafde leerling met dyslexie kan moeite hebben met lezen en schrijven, waardoor de focus komt te liggen op hun worstelingen in plaats van op hun intellectuele capaciteiten. Iemand met ADD of ADHD kan zich moeilijk concentreren op taken die hen niet boeien, waardoor ze ongeorganiseerd of ongemotiveerd overkomen. Hierdoor wordt hun snelle denkwijze vaak niet erkend, omdat ze niet aan het ‘verwachte’ beeld van een hoogbegaafde voldoen.

Gevoel van isolatie

Doordat hun manier van denken anders is dan die van hun leeftijdsgenoten, missen hoogbegaafden aansluiting. Zowel op school als op het werk boeien de 'reguliere praatjes' hen niet. Ze maken ingewikkelde verbanden, denken associatief en kunnen op onderwerpen diep ingaan waar anderen hun interesse verliezen. Dit leidt vaak tot miscommunicatie en onbegrip. Een conclusie die veel hoogbegaafden trekken, welke voor de buitenwereld vaak 'onbegrijpelijk' is, is dat ze dom zijn. Door het gevoel te krijgen dat ze dom zijn of niks kunnen omdat niemand hen begrijpt, gaan veel hoogbegaafden zich aanpassen en onderpresteren. Dit gaat - vaak ongezien - ten koste van hun eigen leerplezier en ontwikkeling. De paradox is dat ze zich toch nooit helemaal onderdeel van een groep voelen, maar daar wel veel moeite voor doen.

Depressie door aanpassen en onderpresteren

(Mede) om bovengenoemde redenen, kunnen hoogbegaafden te maken krijgen met depressie. Doordat ze zich aanpassen aan de verwachtingen van anderen, verliezen ze de connectie met zichzelf, hun interesses en passies. En wanneer zij geen duidelijk doel of zin in het leven zien, blijven hun talenten vaak ongebruikt. De verantwoordelijkheid om aan sociale verwachtingen te voldoen kan hen zelfs nog verder afleiden van wat ze echt willen. Dit is vaak ook versterkt door de hooggevoeligheid voor de wensen van anderen, waarbij hun eigen doelen op de achtergrond raken.

"Onzichtbare" hoogbegaafdheid, zichtbaar maken?

Hoogbegaafdheid in combinatie met andere neurodivergente kenmerken blijft vaak 'onzichtbaar', omdat veel hoogbegaafden (onbewust) compenseren. Door hun snelle denkvermogen ontwikkelen ze zelf strategieën om hun (lees, schrijf of concentratie)-problemen verbergen. Zo vallen hun uitdagingen niet op, maar worden hun talenten onderschat. Daarnaast leidt de constante aanpassing aan een omgeving die hen niet volledig begrijpt vaak tot onderpresteren en verlies van eigenheid, door mee te gaan met de rest.

Talentontwikkeling is voor iedereen belangrijk, maar zeker voor hoogbegaafden. Door focus te leggen op waar je blij van wordt volgt ook meer zelfinzicht en daarmee meer besef van je eigen manier van leren en denken ☺️