Taal: start met luisteren

Natuurlijke taalverwerving

Het natuurlijke taalproces - wanneer kinderen hun moedertaal leren -begint met luisteren. Ze worden in hun eerste 2 levensjaren vrijwel continue aan taal blootgesteld, voordat ze hun eerste woorden beginnen te spreken. Dit natuurlijke proces zorgt ervoor dat ze de klanken, structuur en betekenis van woorden onbewust oppikken. Pas daarna gaan ze geleidelijk over op spreken, lezen en schrijven.

Passieve en actieve taalvaardigheid

Taalvaardigheid wordt onderverdeeld in passieve en actieve vaardigheden:

• Passieve vaardigheden (informatie verwerken, zonder zelf te produceren): luisteren en lezen.

• Actieve vaardigheden (zelf actief taal produceren): spreken en schrijven.

Kinderen en jongeren (en ook volwassenen) in het klaslokaal starten bij het leren van een tweede taal vaak met alle vier de vaardigheden (luisteren, spreken, lezen en schrijven) tegelijk. Dit zijn dus zowel de actieve als de passieve vaardigheden. Maar de basis zou moeten zijn: eerst begrijpen, dan produceren. Input (luisteren/lezen) is nodig voordat output (spreken/schrijven) geleverd kan worden.

Starten met spreken (output) zonder voldoende taal (input) beschikbaar te hebben kan in veel gevallen averechts werken en onnodig demotiverend en stressvol zijn. Uit onderzoeken blijkt vooral ook dat leren onder stress naast demotiverend ook ineffectief is. Een te vroege focus op productie kan het leerproces vertragen in plaats van versnellen.

Wennen aan een nieuwe taal

Een solide basis leggen door te beginnen met luisteren geeft een stress-vrije start, zonder prestatiedruk. Daarnaast zijn passieve vaardigheden belangrijk in het proces aan een nieuwe taal te wennen:

• Luisteren helpt bij het herkennen van klanken, intonatie en structuur

• De taal wordt aangeboden als geheel (inclusief grammatical structuren)

Luistervaardigheid is uitstekend in te zetten om te 'wennen' aan een taal. Door de haast om te snel te produceren weg te nemen, kunnen lerenden langer bouwen aan een stevige basis.

Een welkome verademing in een samenleving waar de focus sowieso al teveel op presteren ligt!