Op eigen benen staan

Op eigen benen: naar zelfstandigheid

We beginnen eigenlijk allemaal met zoeken naar steun buiten onszelf. We leunen op ouders, leraren, systemen, experts. Dat is niet verkeerd op zich - het hoort bij groeien en je eigen weg vinden - maar helaas kan het ook averechts werken, omdat anderen niet altijd goed kunnen bepalen wat jij nodig hebt. Soms krijg je bijvoorbeeld advies dat goedbedoeld is, maar voelt als een jas die niet past. Toch trek je hem aan, denkend: zij zullen het wel beter weten. Doe je dat te vaak, dan 'raak je jezelf kwijt' - het wordt lastiger om op je eigen ideeën of ingevingen te vertrouwen. En paradoxaal genoeg: vaak weten anderen het vaak juist níét beter.

Leren om op jezelf te vertrouwen kan een levenslang proces zijn richting zelfstandigheid. Een proces wat begint met groei en zelfontdekking.

Bouwen aan je eigen fundament

In periodes van onzekerheid of kwetsbaarheid zoeken we al snel steun buiten onszelf. Dat is menselijk. Maar niet elke vorm van steun is daadwerkelijk helpend. Soms hechten we ons aan mensen of structuren die ons afhouden van wat we werkelijk nodig hebben. Wat op steun lijkt, kan je juist uit balans brengen.

Daarom is het essentieel om een eigen innerlijk fundament te ontwikkelen — een basis die niet afhankelijk is van de goedkeuring of kennis van anderen. Zelfstandigheid hierin betekent niet perse ‘alles zelf moeten doen’, maar: jezelf serieus nemen, jezelf leren steunen en keuzes maken vanuit je eigen gevoel en wensen.

Neurodiversiteit en Taal

Voor neurodivergenten (mensen met o.a. AD(H)D, dyslexie, autisme spectrum, maar ook hoogbegaafden en hooggevoeligen) ligt de weg naar zelfstandigheid soms complexer. Veel neurodivergenten denken en leren zelfstandig, maar missen vaak het vertrouwen of de psychosociale skills om op hun eigen proces te bouwen. Omdat anderen zich vaak zekerder of overtuigender presenteren, ontstaat al snel het idee dat zij het beter weten. Maar de oplossingen die zijn aandragen zijn niet passend voor andersdenkenden. Dit kan erg verwarrend en eenzaam zijn en nog meer afleiden van je unieke talenten en wat je eigen zou willen en kunnen.

Juist daarom is het belangrijk om je eigen innerlijke taal te ontwikkelen, welke jou steunt. (Zie ook dialoog met jezelf - https://theartofeducation.eu/innerlijke-dialoog) Het vraagt oefening om jezelf serieus te nemen, juist wanneer je omgeving dat niet altijd heeft gedaan. Door de focus te leggen op jouw kracht ipv eventuele beperkingen sta je zelf sterker. Je hebt geen 'losse steun' nodig als je je zelfkennis vergroot. Dan kom je erachter dat je vaak zelf wel weet wat de beste weg is. Door je gevoelens en gedachten onder woorden te brengen, ontstaat meer helderheid en grip. Je leert jezelf beter begrijpen — én uitdrukken. Doe dit bijvoorbeeld door een dagboek bij te houden, waarin je focust op wat je goed kunt, leuk of makkelijk vindt. En observeer hoe je tegen jezelf praat. Een interessante vorm om hier meer duidelijkheid in te krijgen is de focus die bijvoorbeeld 'vipassana meditatie' legt: het volgen van je eigen gedachten zonder oordeel, als observator. In het kader van zelfkennis interessant om eens te volgen wat je allemaal denk en of dat wel steunend is. Door van binnen meer duidelijkheid te hebben kan ook je stem naar buiten krachtiger worden.

Conclusie: jij bepaalt wat steunend is voor jou

Op eigen benen staan is geen kwestie van alles alleen moeten doen. Het gaat erom dat je leert onderscheiden welke steun echt bijdraagt — en welke je juist van jezelf afbrengt. Jezelf steunen en de zelfstandigheid die daarbij komt kijken betekent dat je keuzes maakt vanuit wat jij wilt en wat goed is voor jou, niet vanuit aanpassing of twijfel.